Hoe werkt jouw brein op het werk?

Wat is neurodiversiteit?

Neurodiversiteit verwijst naar de natuurlijke verschillen in hoe mensen denken, leren, communiceren en informatie verwerken. Net zoals mensen verschillen in persoonlijkheid, talenten en interesses, verschillen ze ook in hoe hun brein werkt. Die variatie is een normaal onderdeel van menselijke diversiteit.

Neurodiversiteit gaat dus niet over een kleine groep mensen met een label. Het gaat over ons allemaal. Iedereen heeft eigen voorkeuren in denken, leren, communiceren en prikkels verwerken. Toch zijn veel werkomgevingen nog gebouwd op één impliciete norm: hoe je best werkt, hoe snel je schakelt, hoe je communiceert of informatie verwerkt. Wie daarvan afwijkt, krijgt al snel het gevoel dat die zich moet aanpassen. Dat kan leiden tot misverstanden, frustraties of talent dat onvoldoende tot zijn recht komt.

In het boek Als alle breinen werken van Saskia Schepers wordt neurodiversiteit daarom niet voorgesteld als een onderscheid tussen “wij” en “zij”, maar als een uitnodiging om verschillen in denken en werken te erkennen en te waarderen. Sommige mensen denken snel en associatief, anderen werken liever gestructureerd en stap voor stap. De ene floreert bij autonomie en variatie, de andere bij duidelijke kaders en voorspelbaarheid. Die verschillen zijn op zich geen probleem. Ze worden dat pas wanneer de omgeving weinig ruimte laat voor andere manieren van werken.

Vanuit dat perspectief is het zinvol om werk en samenwerking niet te bekijken vanuit één standaardmodel, maar vanuit de vraag wat mensen nodig hebben om goed te kunnen functioneren. Wat geeft energie en wat vraagt extra inspanning? Welke manier van werken helpt iemand vooruit? En hoe kunnen teams afspraken maken die rekening houden met verschillende voorkeuren en sterktes?

Wanneer organisaties ruimte maken voor verschillende manieren van denken en werken, ontstaat er meer dan alleen begrip. Mensen voelen zich sneller erkend in wie ze zijn en wat ze meebrengen. Talenten komen duidelijker naar voren en samenwerking wordt rijker, omdat verschillende perspectieven elkaar aanvullen.

Neurodiversiteit vraagt dus niet in de eerste plaats om nieuwe labels of categorieën, maar om een andere manier van kijken. Niet vertrekken vanuit wie er “past in het systeem”, maar onderzoeken hoe werk zo georganiseerd kan worden dat verschillende mensen tot hun recht komen. Dat is niet alleen menselijker, het zorgt ook voor meer betrokkenheid, creativiteit en duurzame inzetbaarheid.

Reflectieoefening: geef woorden aan jouw brein

Neem tien minuten tijd en beantwoord voor jezelf deze vragen:

Als je jouw brein zou vergelijken met een beeld of metafoor, wat zou dat zijn
Denk aan voorbeelden zoals een browser met veel tabbladen open, een jungle vol ideeën, een Ferrari met fietsremmen of een octopus met meerdere armen.
Wat zijn de sterktes van jouw brein in een werkomgeving
Bijvoorbeeld snel verbanden zien, sterk aanvoelen wat er leeft, diep kunnen focussen, creatief denken, gestructureerd plannen.
Wat vraagt extra energie of ondersteuning
Denk aan prikkelgevoeligheid, moeite met planning, snel afgeleid zijn, nood aan duidelijke afspraken of net aan autonomie.
Wat heb jij nodig om tot je recht te komen
Rust, duidelijke verwachtingen, vrijheid, afwisseling, schriftelijke afspraken, overlegmomenten.

Verdieping in team

Je kan deze reflectie ook samen doen in een team. Laat iedereen kort delen hoe die het eigen brein omschrijft en wat helpend is in samenwerking. Zonder discussie, zonder analyse. Gewoon luisteren.

Dat gesprek alleen al creëert vaak meer begrip dan een hele opleiding over communicatie. Het maakt zichtbaar waarom de ene nood heeft aan structuur en de andere floreert bij vrijheid. Waarom de ene eerst denkt en dan spreekt, en de andere hardop denkt.

Zo verschuift het gesprek van “wie past hier niet” naar “hoe kunnen we het werk zo organiseren dat verschillende breinen tot hun recht komen”.

Bron: Schepers, Saskia. 2023. Als alle breinen werken. Waarom ruimte voor neurodiversiteit op het werk goed is voor iedereen – Uitgeverij Business Contact.

Contacteer Simply Ilse